مغز پیچیده ترین عضو بدن ماست. هر منطقه از مغز یک عملکرد خاص را انجام می دهد. برای سال‌ها، پزشکان نقشه‌ای تقریبی از مناطق مختلف مغز داشتند، اما هرگز در حدی نبودند که بتوانند مطمئن باشند که آیا این نقشه برای هر فرد درست است یا خیر، دلیل آن این است که مغز هر فرد منحصربه‌فرد است که این باعث ایجاد تغییرات در نقشه می‌شود.

نقشه برداری مغز ( brain mapping ) عبارتی از تحقیقات مغز است و به مطالعه سازمان ساختاری و عملکردی مغز با هدف ایجاد نقشه های مغزی از مناطق عملکردی خاص اشاره دارد. علاوه بر ثبت نقشه مغزی در شیراز در اکثر شهر های بزرگ کشور نیز این ثبت انجام می شود.

در واقع به کمک نقشه برداری مغز می توان ویژگی‌های عملکردی مغز را مانند عملکرد های حرکتی، حافظه، بینایی، شنوایی… هر فرد نقشه برداری کرد. ابزار های مختلفی برای نقشه برداری مغز وجود دارد مانند fMRI، توموگرافی انتشار پوزیترون (PET)، الکتروانسفالوگرافی (EEG)، مگنتوآنسفالوگرافی (MEG). در این مقاله ما به نقشه برداری مغز از نوع qEEG خواهیم پرداخت.

نقشه برداری به کمک qEEG

الکتروانسفالوگرافی (EEG) اندازه گیری الگوهای الکتریکی فعالیت مغز در سطح پوست سر است که فعالیت قشر مغز را منعکس می کند و معمولا به عنوان امواج مغزی شناخته می شود. EEG کمی (qEEG) عبارت است از تجزیه و تحلیل EEG خام یا سیگنال های الکتریکی مغز، که در اصطلاح عمومی به آن “نقشه مغزی” نیز گفته می شود. qEEG عبارت است از تجزیه و تحلیل تفسیر بصری EEG که می تواند به درک دقیقتر ما ازعملکرد مغز کمک کند.

تفاوت EEG و qEEG 

در واقع qEEG همان EEG است که کمی سازی شده. ثبت EEG اساسا برای تشخیص صرع ، اختلالات چرخه خواب و بیداری و تعیین مرگ مغزی استفاده می شود. و اینکه چقدر الگو امواج مغزی از حالت طبیعی خارج می شود.  با استفاده از نقشه مغزی (qEEG) می توان از نظر فنی بیماری های عصبی-روانی مانند زوال عقل، اختلالات فکری یا اختلالات حرکتی و شناختی را ارزیابی کرد.

 

چرا از نقشه مغزی (qEEG)  برای درمان استفاده می شود؟

بسیاری از مراکز درمانی در شیراز یا ایران که در زمینه نوروتراپی فعالیت دارند  قبل از طراحی یک مداخله بالینی از نقشه مغزی استفاده نمی کنند. این مراکز یا  افراد  پروتکل های استانداردی را برای تحریک مغز، نوروفیدبک و… استفاده می کنند که این پرتکل به صورت عام می باشد و با توجه به تفاوت های مغز هر فرد شاید برای وی لزما مناسب نباشد.

علاوه بر در برخی مراکز این نقشه مغزی در شیراز و بقیه نقاط جهان برای ارزیابی تغییرات امواج مغزی هر فرد نسبت به حالت نرمال استفاده می شود. مثلا می تواند با نقشه مغزی اضطراب یا  افسردگی را در فرد تشخیص داد و حتی تغییرات شناختی مانند تغییر در توجه یا حافظه فرد را مورد ارزیابی قرار داد. البته باید حتما توجه داشت نقشه مغزی بدون ارزیابی بالینی فرد نمی تواند دقت کافی را داشته باشد.

چگونه نقشه مغزی برای درمان استفاده می شود؟

در نقشه برداری مغز می توان نشان داد که فعالیت کدام نواحی مغز کمتر یا بیشتر از حالت طبیعی است. پس از بررسی بالینی فرد، تغیییرات در نقشه مغزی می تواند تایید کننده علائم بیماری یا مشکلی خاص در شخص باشند. باید توجه داشت که نقشه مغزی باید توسط یک متخصص به دقت تفسیر شود و نواحی مرتبط با اختلال یا بیماری فرد برای درمان هایی مانند تحریک مغز یا نوروفیدبک مورد هدف قرار گیرند.

درواقع از نقشه مغزی برای تایید تشخیص اختلال خاص در فرد یا تعیین پرتکل درمانی شخص استفاده می شود.

چه مراکزی برای ثبت نقشه مغزی در شیراز معتبر هستند؟

باید توجه داشته باشید که هر شخص یا مرکزی که مدعی ثبت نقشه مغزی است لزوما تخصص لازم را در این زمینه ندارد. حتی دیده شده افرادی که مدارک غیر مرتبط دارند، بدون آنکه آگاهی از نحوه ثبت دقیق، حذف نویز امواج مغزی و تفسیر آن داشته باشند مدعی ثبت نقشه مغزی هستند. می توان گفت ثبت نقشه مغزی بدون تفسیر متخصص ارزش چندانی ندارد. در انستیتو سلامت مغز دانا متخصصین از چندین رشته (نوروساینس، نورولوژی…) به تفسیر این نقشه های مغزی می پردازند. و همچنین راهکار های فردی سازی شده برای درمان به هر فرد بر اساس نقشه مغزی وی پیشنهاد می دهند.

هزینه نقشه مغزی چقدر است؟

وزارت بهداشت درمان هر ساله کتاب ارزش نسبی خدمات سلامت را منتشر می کند، که تعرفه نقشه مغزی نیز بر اساس ضریب کل، حرفه ای و نسبی در آن مشخص شده است. انستیتو سلامت مغز نیز بر  اساس همین تعرفه ها نقشه مغزی در شیراز را ثبت و تفسیر می کند. اکثر بیمه های تکمیلی نیز هزینه ثبت و تفسیر نقشه مغزی را تحت پوشش قرار می دهند.

باید توجه داشته باشید که شاید شما در طول عمر خود فقط یک بار به این ارزیابی نیاز داشته باشید. پس توجه کنید برای ثبت و تفسیر نقشه مغزی حتما به افراد دارای صلاحیت لازم مراجعه کنید. در بعضی مواقع افرادی فاقد صلاحیت و فاقد ابزار ثبت نقشه مغزی استاندارد، با پیشنهاد هزینه های پایین نقشه مغزی، میخواهند نظر شما را جلب کنند، توجه داشته باشید نتایج مخدوش نقشه برداری مغز که توسط این افراد انجام می شود می تواند به درمان اشتباه فرد منجر شود که این خود می تواند تبعات جدی برای سلامت شخص به همراه داشته باشد.

هزینه نقشه برداری مغز یا qEEG چقدر است؟+تعریف،روش انجام و کاربردها

چگونه نقشه برداری مغز به تشخیص ADHD کمک میکند؟

علائم اختلال خواب و درمان بدون دارو با نقشه برداری مغز

نقشه برداری مغز